DEEP DIVE · MONITORING & SCHADEONDERZOEK
Een scheur in de gevel roept al snel de vraag op: beweegt het pand nog? Om daar inzicht in te krijgen, worden vaak meetbouten geplaatst en over een langere periode herhaaldelijk ingemeten. Met satellietmetingen kunnen we ook terugkijken in de tijd, zelfs wanneer er nooit meetbouten zijn aangebracht.
Samen met SkyGeo, specialist in satellietradar, zet NAP ingenieurs deze techniek in bij funderings- en schadeonderzoek. Wat levert dat op? En waar moet u bij de interpretatie rekening mee houden?
Hoe werkt het?
Radarsatellieten maken regelmatig opnamen van het aardoppervlak. Door veel opnamen met elkaar te vergelijken, kunnen specialisten kleine veranderingen volgen bij herkenbare, radarreflecterende punten op bijvoorbeeld gebouwen. Zo ontstaat per meetpunt een tijdreeks die inzicht geeft in de beweging. Deze techniek heet InSAR.
Omdat de opnamen worden bewaard, hoeft een onderzoek niet altijd bij nul te beginnen. Bij voldoende geschikte meetpunten kunnen we de bewegingshistorie van een pand reconstrueren. In onze projecten konden we soms ruim tien jaar terugkijken.
De terugspoelknop in de praktijk
De meerwaarde wordt duidelijk aan de hand van drie voorbeelden uit onze praktijk.
Een woning met forse scheuren
Bij een dorpswoning was de vraag of langdurige monitoring nodig was voordat herstel kon worden geadviseerd. De satellietgegevens over 2016 tot 2024 lieten een gemiddelde zakking zien van circa 0,6 millimeter per jaar. In de analyse was geen verschil in zakking tussen de voor- en achtergevel zichtbaar. De straat vóór de woning zakte sneller dan het pand zelf.
Die historische gegevens boden direct informatie over het bewegingsverloop. NAP betrok de analyse bij de beoordeling van de scheuren en het hersteladvies. Daarmee hoefde het onderzoek niet uitsluitend te steunen op een nieuw te starten meetreeks.
Een grachtenpand met een meetbout aan de voorzijde
Bij een grachtenpand zat alleen aan de voorgevel een meetbout. De satellietanalyse wees erop dat de achterzijde circa 1,5 millimeter per jaar sneller zakte dan de voorzijde. Daarmee kwam een verschil in beweging in beeld dat met alleen de bestaande meetbout niet kon worden gevolgd.
Een monumentaal complex met meerdere gebouwen
Bij een monumentaal complex vergeleken we de beweging van afzonderlijke gebouwen met elkaar en met het omliggende maaiveld. De verschillen hielpen om mogelijke verklaringen voor de scheurvorming te onderzoeken en het vervolgonderzoek gerichter in te richten.
Satellietmetingen geven inzicht in het verloop en de verschillen in beweging. Om te begrijpen wat die beweging veroorzaakt en wat zij betekent voor een gebouw, blijft bouwkundige en constructieve beoordeling nodig.
Wat vertellen de gegevens wel en niet?
Niet ieder pand heeft voldoende bruikbare meetpunten. De beschikbare dekking verschilt per gebouw en per dataset. Ontbrekende meetpunten betekenen dus niet dat een pand stabiel is.
Ook de interpretatie vraagt aandacht. Welk onderdeel van het gebouw vertegenwoordigt een meetpunt? Hoe nauwkeurig is de positie bepaald? En hoe groot is de onzekerheid in de gemeten beweging? Zeker bij kleine verschillen zijn dit belangrijke vragen.
Veranderingen aan een gebouw, zoals een dakrenovatie of een nieuwe dakkapel, kunnen de meetreeks beïnvloeden. Daarnaast loopt de beschikbare meetperiode niet altijd door tot het moment van onderzoek. Een historische meetreeks geeft daarom niet vanzelfsprekend uitsluitsel over de huidige situatie.
Van meetreeks naar advies
Een meetreeks is nog geen funderingsadvies. SkyGeo voert de specialistische satellietanalyse uit. NAP beoordeelt de uitkomsten in samenhang met de constructie, het schadebeeld, archiefgegevens, bodemopbouw, grondwaterstanden en een inspectie ter plaatse.
Die combinatie helpt om te bepalen wat de gemeten beweging betekent. Is aanvullend funderingsonderzoek nodig? Waar zijn extra metingen zinvol? En wat betekenen de bevindingen voor een hersteladvies?
We zetten satellietmetingen onder meer in:
- Bij funderingsonderzoek: als aanvullende bron om het bewegingsverloop van een pand te beoordelen.
- Bij schadeonderzoek: om te onderzoeken hoe de gemeten beweging zich verhoudt tot het schadebeeld.
- Bij werkzaamheden in de omgeving: om inzicht te krijgen in de beweging van omliggende panden vóór de werkzaamheden.
- Bij aankoop of beheer van vastgoed: om beschikbare informatie over de bewegingshistorie mee te nemen in de beoordeling.
- Bij verschillen van inzicht over schade: om historische meetgegevens toe te voegen aan het onderzoek.
Lees meer over onze monitoring, schadeanalyses en hersteladvies en funderingsonderzoek.
Eerder inzicht, gerichter onderzoek
Met satellietmetingen kunnen we beschikbare historie benutten in plaats van alleen nieuwe meetgegevens opbouwen. Dat kan tijd besparen en helpen om vervolgonderzoek gerichter in te zetten, ook op plekken waar nooit met meetbouten is gemeten.
De techniek vervangt geen funderingsonderzoek. Zij biedt een aanvullende informatiebron waarmee NAP het advies beter kan onderbouwen.
Wilt u weten wat satellietmetingen kunnen betekenen voor uw pand?
Samen bekijken we of een satellietanalyse zinvol is voor uw situatie.
Neem contact op met NAP
Bronnen: eigen projectgegevens NAP ingenieurs en analyses van SkyGeo.