Als ingenieursbureau in monumentaal erfgoed hebben wij ruime ervaring met funderingsonderzoek, herstelbegeleiding en het creëren van extra bouwvolume, bijvoorbeeld met een kelder. Wij ontzorgen klanten gedurende het hele herstelproces.
Hoe gaat funderingsherstel in zijn werk?
Bent u benieuwd wat er komt kijken bij het vernieuwen van een fundering? In deze korte video nemen we u stap voor stap mee door het funderingsherstel.
Waarom funderingsherstel?
Funderingsherstel kan verschillende redenen hebben. Zo kan de fundering van een gebouw beschadigd of verzwakt zijn, kan schade in het casco zijn ontstaan of is er de wens om het pand toekomstbestendig te maken. NAP ingenieurs kijkt mee en bespreekt de mogelijkheden. Hierbij kijken wij verder dan alleen het funderingsherstel.
Onze aanpak
Als duurzaam ingenieursbureau kijken wij verder dan naar alleen het herstellen van de fundering. Onze ervaring leert dat het begeleiden van een dergelijk herstelproject niet stopt na het afleveren van de constructietekeningen of -berekeningen. Juist tijdens de uitvoering komt onze expertise van pas. Vaak worden tijdens sloop- en graafwerkzaamheden situaties aangetroffen die vragen om een snelle en vooral innovatieve adviseur. Hier maken wij als deskundig adviesbureau het verschil. Wij denken proactief mee en zijn respectvol naar monumentaal erfgoed. Indien gewenst ontzorgen wij de klant volledig tijdens het proces. Samen met de architect en alle benodigde adviseurs regelen wij het proces van start tot vergunning tot uitvoering.
Funderingsherstel bij de buren: gevolgen voor uw pand
Bij aaneengesloten bebouwing kan funderingsherstel invloed hebben op de naastgelegen panden. Een gedeelde bouwmuur kan na het herstel beter op hoogte blijven, terwijl de andere zijde van het buurpand verder zakt. Dit verschil kan leiden tot vervorming, scheurvorming en klemmende ramen of deuren: het zogenoemde scharniereffect.
Of dit optreedt, hangt onder meer af van de constructieve samenhang, de bestaande scheefstand en verschillen in zakkingssnelheid. NAP ingenieurs brengt met onderzoek en monitoring de mogelijke gevolgen in beeld en adviseert over maatregelen om deze te beperken.
In deze animatie lichten wij de werking van scharnierpanden toe.
Praktijkvoorbeelden
Inzetbare technieken
Om het funderingsherstel zo soepel mogelijk te laten verlopen hebben wij vele technieken om in te zetten. Een greep uit de technieken die wij inzetten:
- Vijzelen: Het op spanning brengen van funderingspalen
- Vijzelen: Het corrigeren van de bestaande constructie voordat het funderingsherstel heeft plaatsgevonden
- Tafelconstructie: Hierbij zetten we het bestaande pand als het ware op een tafel, alleen dan wel een tafel met meer dan vier poten. Zo pakken we het bestaande pand op tijdens het uitvoeren van het funderingsherstel. De rest van het pand ondervindt hiermee geen hinder van het funderingsherstel.
- Bouwkuip: Als gekozen wordt voor de aanleg van een kelder adviseren wij over de manier waarop op een veilige manier de grond onder de woning weggegraven kan worden.
- Pompproef: Een pompproef is een essentieel onderzoek waarbij grondwater uit een testlocatie wordt opgepompt om de doorlatendheid van de ondergrond en de impact van de bemaling op de omgeving te bepalen. Deze proef helpt bij het inschatten van de benodigde bemalingscapaciteit en het voorkomen van risico’s zoals opbarsting of zettingen.
- Heien, schroefpalen, injectietechnieken: We gebruiken de meest innovatieve paalsystemen om zo de impact op het bestaande tot een minimum te beperken.
- Onderzoeken: Het is belangrijk dat de oorzaak van het probleem wordt weggenomen. NAP ingenieurs onderzoek vooraf waarom funderingsherstel noodzakelijk is geworden om problemen in de toekomst te voorkomen.
Dit is maar een greep uit de technieken die wij toepassen. Elk project vraagt namelijk om een specifieke oplossing. Hier denken we graag in mee.
“Met innovatieve technieken zorgen wij voor efficiënt funderingsherstel, waarbij het bestaande pand zoveel mogelijk gespaard blijft.”
Klimaatverandering
Nederland kampt met de gevolgen van klimaatverandering. De lange periodes van droogte zorgen voor schommelingen in de grondwaterstand. Paalfunderingen komen steeds vaker droog te liggen, waardoor bacteriële aantasting van het hout optreedt en de funderingsproblematieken toeneemt.
Ook bij een fundering “op staal”, oftewel zonder palen, speelt de grondwaterstand een grote rol in de draagkracht van de fundering. Als de grondwaterstand fluctueert, verandert namelijk ook de draagkracht van de bodem. Bij de grote fluctuaties in de grondwaterstand zoals die in bijvoorbeeld 2023 hebben plaatsgevonden, kan dit leiden tot zakkingen van gebouwen met een dergelijke fundering.
“Het behoud van houten paalfunderingen begint bij het constant houden van de grondwaterstand om verzakkingen en schade aan gebouwen te voorkomen.”
Funderingsproblematiek
Een groot deel van de gebouwen in Nederland is gefundeerd op palen. Essentieel voor de houten paalfundering is de grondwaterstand, omdat fluctuaties hierin direct verband houden met de integriteit van de fundering en eventuele schade aan gebouwen kan veroorzaken. Doordat de palen in het water staan, kan geen zuurstof toetreden. Wanneer zuurstof in aanraking komt met de houten funderingspaal of met het kesp- en langshout, kan houtrot ontstaan. Gevolg is dat het funderingsmetselwerk verzakt, dit leidt vervolgens tot scheurvorming en scheefstanden.
Twijfels over uw fundering? Wij helpen u verder
Heeft u het vermoeden dat uw fundering hersteld dient te worden of is er reden om aan de staat van de fundering te twijfelen? Wij denken graag met u mee, vraag vrijblijvend een oriënterend gesprek aan!
Financiering voor funderingsherstel bij monumenten
NAP ingenieurs is partner van het Restauratiefonds. Naast subsidiemogelijkheden voor funderingsonderzoek (lees meer op deze pagina), zijn er ook financieringsregelingen beschikbaar voor het uitvoeren van funderingsherstel aan rijksmonumenten. Het Restauratiefonds biedt eigenaren van rijksmonumenten de mogelijkheid om een laagrentende lening aan te vragen voor funderingsherstel. Deze regeling is bedoeld om noodzakelijke herstelwerkzaamheden financieel toegankelijk te maken voor bijvoorbeeld monumentale woonhuizen, kerken, scholen of industrieel erfgoed.
Als erkend funderingsonderzoeksbureau brengen wij u graag op de hoogte van deze mogelijkheid, zodat u goed geïnformeerd bent over eventuele financiële ondersteuning. De aanvraag voor financiering verloopt rechtstreeks via het Restauratiefonds. Meer informatie over deze regeling vindt u op: www.restauratiefonds.nl/funderingsherstel
Veelgestelde vragen over funderingsherstel
Hieronder beantwoorden we tien veelgestelde vragen. Bekijk ook onze Deep Dive over funderingsherstel voor animaties, praktijkvoorbeelden en meer uitleg.
Wanneer is funderingsherstel noodzakelijk?
Funderingsherstel is noodzakelijk wanneer de fundering onvoldoende veiligheid biedt of wanneer vervormingen en schade niet langer aanvaardbaar zijn. Ook extra belasting door een verbouwing kan versterking nodig maken. Onderzoek bepaalt wat de oorzaak is, hoe urgent ingrijpen is en welk herstel past. Scheuren of scheefstand alleen zijn onvoldoende om te concluderen dat de volledige fundering direct moet worden vervangen.
Hoe weet ik of mijn fundering slecht is?
Scheuren, klemmende deuren, scheve vloeren en vervormde gevels kunnen wijzen op funderingsproblemen. Ze kunnen echter ook een andere oorzaak hebben of het gevolg zijn van oude, inmiddels gestabiliseerde vervormingen. Funderingsonderzoek combineert beschikbare gegevens met inspecties en metingen, en zo nodig onderzoek onder de grond. Daarmee ontstaat een onderbouwd beeld van de toestand en het functioneren van de fundering.
Hoe wordt een oude fundering hersteld?
Bij traditioneel funderingsherstel worden nieuwe palen aangebracht die via een gewapende betonconstructie het gebouw dragen. De bestaande bouwmuren worden met die constructie verbonden, bijvoorbeeld via inkassingen: plaatselijke openingen waarin nieuwe opleggingen worden gemaakt. Afhankelijk van het gebouw zijn ook andere oplossingen mogelijk, zoals palen direct onder muren of plaatselijke ondersteuning. De bestaande fundering hoeft daarbij niet altijd volledig te worden verwijderd.
Moet ik mijn woning uit tijdens funderingsherstel?
Dat hangt af van de herstelmethode, de bouwfasering en de inrichting van uw woning. Bij traditioneel herstel wordt de beganegrondvloer vaak verwijderd en is die verdieping tijdelijk niet normaal bruikbaar. Soms kunt u op de verdiepingen blijven wonen, mits toegang, vluchtroutes en voorzieningen goed zijn geregeld. Bij andere projecten is tijdelijke huisvesting nodig. Herstel vanuit een kelder kan meer mogelijkheden bieden voor bewoning.
Hoe lang duurt funderingsherstel?
Voor relatief traditioneel herstel op beganegrondniveau is circa drie maanden een globale indicatie voor het constructieve casco. Met een nieuwe kelder kan dat circa vier tot vierenhalve maand zijn. Dit zijn geen vaste doorlooptijden. Onderzoek, ontwerp, vergunningen, besluitvorming en afbouw vragen extra tijd. Onder meer bereikbaarheid, grondwater, kelderdiepte en de staat van het bestaande gebouw beïnvloeden de uiteindelijke planning.
Kan funderingsherstel schade veroorzaken bij de buren?
Ja, schade is mogelijk als bijvoorbeeld ontgraving, tijdelijke ondersteuning of grondwaterverandering ongunstig uitpakt. Een zorgvuldig ontwerp, passende uitvoering en monitoring helpen deze risico's te beheersen. Daarnaast kan later verschilzetting ontstaan als het herstelde pand weinig zakt terwijl het buurpand verder beweegt. Dat is een ander mechanisme dan uitvoeringsschade en moet eveneens vooraf in de beoordeling worden betrokken.
Wat is een scharnierpand?
Een scharnierpand vormt de overgang tussen verbonden bouwdelen of panden die verschillend zakken. Bijvoorbeeld: één zijmuur wordt door funderingsherstel bij de buren stabiel ondersteund, terwijl de andere zijmuur op een oudere fundering verder zakt. Het pand vervormt dan tussen beide zijden, waardoor scheuren en scheefstand kunnen ontstaan. Of dit gebeurt, hangt af van de constructieve samenhang en het gedrag van de funderingen.
Waarom wordt de grondwaterstand gemeten tijdens funderingsherstel?
Bij ontgraven en bemalen kan de grondwaterstand buiten het werkgebied veranderen. Een daling kan zetting van de bodem veroorzaken en houten funderingsonderdelen boven het water brengen. Met peilbuizen wordt gevolgd of zulke veranderingen optreden. Vooraf afgesproken meetwaarden en maatregelen maken tijdig ingrijpen mogelijk, bijvoorbeeld door een lek te dichten, de bemaling aan te passen of gecontroleerd water aan te vullen.
Kan ik tijdens funderingsherstel ook een kelder maken?
Dat kan als de constructie, ondergrond, beschikbare ruimte en toepasselijke regels het toelaten. Combineren kan aantrekkelijk zijn doordat werkzaamheden voor de kelder en de nieuwe fundering op elkaar worden afgestemd. De ingreep wordt wel groter: bouwkuip, grondkering, waterdichtheid, grondwaterbeheersing en bescherming van buurpanden vragen extra aandacht. Een ontwerpstudie maakt duidelijk welke ruimte ontstaat, welke risico's spelen en welke meerkosten te verwachten zijn.
Zijn er alternatieven voor traditioneel funderingsherstel?
Ja. Mogelijkheden zijn onder meer palen direct onder bestaande bouwmuren, plaatselijke balkconstructies op palen en herstel vanuit een bestaande kelder. De sondeerbuispaalmethode kan bijvoorbeeld interessant zijn wanneer vloerbehoud en beperkte werkruimte belangrijk zijn. Geen methode is overal toepasbaar. De keuze hangt af van de belastingen, ondergrond, staat van de muren, uitvoerbaarheid en gewenste levensduur van het gebouw.